Tatarstōn

Tatarstōn (ru. Респу́блика Татарста́н, tt.Respublika Tatarstan) - je autōnōmicznōm republikōm we Rusyje połozōnōm kole rzyki Wołga. Niyôficyjnym mottem Tatarstōnu je: Bez Buldırabız! eli Poradzymy![6].

Республика Татарстан (Ruskŏ gŏdka)

Татарстан Республикасы (Tatarskŏ gŏdka)
Republika Tatarstōnu

Fana Tatarstōnu
Wapyn Tatarstōnu
Fana TatarstōnuWapyn Tatarstōnu
Hymn: Nacyjny Hymn Republike Tatarstanu[1]
Położyniy Tatarstōnu
Ôficyjne gŏdkiRuskŏ gŏdka, Tatarskŏ gŏdka
StolicaKazań
Regiōnowŏ GŏwaPryzydynt Rustam Minnichanow [2]
Prawŏ mocStanōwŏ Rŏda Tatarstanu
Rozlygowaniy
 • cŏłkowity
44. plac we Rusyje
67 800 km2 km²
Wielość perzōnōw (2010)
 • cŏłkowito 
 • gynstość zaludniyniyŏ
 • nacyje
8. plac we Rusyje
3 786 488[3]
55,68 ôsōb/km²
2010:

TatarstōnTatary 53.2%
RusyjoRuski 39.7%
CzuwaszyjŏCzuwasze 3.1%
Inksze 4.1%

Utworzyniy terytorium27 mŏj 1920
Data likwidacyje
Hlawnŏ religijŏIslam (55%)[4], Prŏwŏsłŏwiy(45%) [5]
Czasowŏ zōnãUTC MSK (UTC +3:00)
Kod ISO 3166RU-TA
Necowo dōmyna[1]
Automobilowy kod16,116
Mapa Tatarstōnu

Terminologijŏedytuj

Mianŏ Tatarstōn biere siy ôd mianã nŏjsrogszej etnicznyj skupiny Tatarōw a doklupiyniy do tego perskegŏ słowã -stan ôznŏczŏjōnce plac pochodziyniyŏ. We Ślōnskej gŏdce -stan sprowiył siy na -stōn. Inksze mianŏ to Tataryjŏ ôd dŏwnej tajli SSSR, Tatarske ASSR.

Geografijŏedytuj

Republika mŏ plac kole rzyki Wołga.

Graniyceedytuj

Rzykiedytuj

Widŏk na Wołge kole Rzyki Kama
Widŏk na Tajme s diŏbelskej wiyrzy we Jełabudze

Hlawne rzyki to:

  • Azewka
  • Biełaja
  • Ik
  • Kama
  • Wołga
  • Wjatka
  • Kazańka

Jyziyoraedytuj

Hlawne jyziyora to:

  • Kujbyszewske jyziyorŏ
  • Dolnŏkamske jyziorŏ

Nŏjwiynksze skupiny jyziyor to Kaban, a nŏjsrogszym bagnem je Kuljagasz.

Naturalne surowceedytuj

Hlawne surowce Tatarstōnu to:[7]

  • Pytrolyjum
  • Naturalny gaz
  • Kamiynny Wōngiel
  • Brunŏtny Wōngiel
  • Piach
  • Żwir
  • Gips
  • Wapiyń
  • Dolōmity
  • Inksze kamiyniye
  • Bentōniyt
  • Glina
  • Fosfor
  • Kreda
  • Mineralne wody
  • Lekarske błoto

Klimatedytuj

  • Strzedniyŏ tympyraturŏ we styczniyu: -16°C
  • Strzedniyŏ tympyraturŏ we czyrwcu: +19°C
  • Strzedniyŏ rocznŏ tympyratura: +4°C

Ferwaltōngowy tajlōngedytuj

 Ekstra artikel: Ferwaltōngowy tajlōng Tatarstōnu.

Republika tajluje siy na 43 rejōny, a posiydzŏ 22 miastã, 18 ôsiydli miastowyj zorty a 3074 wsiy.

Historyjŏedytuj

Piyrwym krejem na tych ziymiach bŏłŏ Wołgaskŏ Bołgaryjŏ sônaczōne bez Bołgarōw kole IX - X wiyku. We 922 Islam ôstŏł ôficyjnōm religijōm tego pōństwa. We 1236 regiōn weszedł jako tajla Mōngolskegŏ Impyrium, a niyskorŏ do Złotej Hordy. We 1438 posiydzŏł samostanowiyniy jako Kazański Chanat, a we 1552 weszedł jako tajla Ruskegŏ Impyrium. We 1920 roku sônaczōnŏ Tatarske ASSR. We 1990 Tatarstōn dyklarowŏł samostanowiyniy, nale podle porozumiyniyŏ we 1994 roku stŏł siy tajlōm Rusyje. We 2008 roku Mili Medżlis Tatarskej Nacyje wypowiydziŏł samostanowiyniy ôd Rusyje skuli uznaniyŏ bez Rusyje Abchazyje a Połedniyowej Osetyje, nale ôstŏłŏ to signorowane bez Rusyjŏ a ÔSN. [8]

Demografijŏedytuj

Tatarstōn posiydzŏ 3 786 488 perzōnōw bez co mŏ 8. plac we Rusyje.

Etniyczne skupinyedytuj

We Tatarstōniy sōm 173 etniczne skupiny, hlawne to: Tatary (53,2%) a Ruski (39,7%). Inksze naszkryflane na ôficyjnej zajciy Tatarstōnu to: Czuwasze, Udmurty, Mokszany, Maryje, Ukrajińcy a Baszkiry. Nacyje wypisane we spisiy to:

NacyjŏWielośćProcynt
Tatary2 012 57153,2%
Ruski1 501 36939,7%
Czuwasze116 2523,1%
Inksze150 2444,1%

Religijŏedytuj

Hlawne religije Tatarstōnu to:

  • Islam (55%) praktykowōny bez Tatarōw a Baszkirōw;
  • Prŏwŏsłowie (45%) praktykowōny bez Ruskōw, Czuwaszōw, Maryjōw, Udmurtōw a Mokszanōw.

Ekōnōmijŏedytuj

Republika je nŏjbogatszym a nŏjbarzi ekōnōmiczniy zaawansowōnym regiōnem Rusyje.
Indystrujŏ Tatarstōnu skupiŏ siy na: produkcyjŏ gazu, petrolujum, a przytwarzōniyu jejich; ônaczyniy ciynżarōwek, helikoptyrōw, fligrōw, motorōw do fligrōw, ekwipunku do fedrowōniyŏ petrolyjum, statkōw a moplikōw.

Edukacyjŏ a Naukaedytuj

We 2014 roku Tatarstōn posiydzŏ 1958 przydszyli lŏ bajtli w wiyku 1-7, 1431 ylymyntarnych a strzedniych szulōw. Regiōn posiydzŏ 27 wiyrchnych szuli, 17 regiōnowych a 10 prywŏtnych.
Republika mŏ 14 technoparkōw.

Necowe ôdwołaniyaedytuj

Przipisy

🔥 Top keywords: Przodniŏ zajtaIndůnezyjoBjołoruśJózef KożdońDyskusyjo używacza:BeauGlasgowPołedńowy SudanŚymjanowicePůmoc:PůmocModuł:ArgumentsDymokratyczno Republika KůngaSeulUżywacz:Legobot/Wikidata/GeneralTVSSłowyńijoWikipedyjo:Dej znać uo felerze we artikluKaszubsko godkaSzpecyjalna:Ostatnie zmianyRygaAdolf HitlerBebokBaltimoreUżywacz:Legobot/Wikidata/pflwikiDanilo TürkŚlůnsko godkaKategoryjo:User szlBośńa a HercegowinaUżywacz:Beau/brudnopisStrzodkowoafrikańsko RepublikaKategoryjo:Żydowske naukowcyMuster:Muster-plKategoryjo:Słowjańske godkiKategoryjo:Francuske fusbalklubyxxxKategoryjo:User ro-1WaszyngtůnSan Marino (miasto)Andrzej StaniaSzyrokość geograficznoWikipedyjo:SztamtiszKategoryjo:ŚatkůwkaWikipedyjoMuster:Infobox grafika dodejSędziszów MałopolskiPlaskato ŹymjaKategoryjo:Rokowe skupiny podug pochodzyńoGeometryjogcikyMyjtermasJohn Ronald Reuel TolkienUżywacz:Ethefor/BrudnopisKategoryjo:Historyczno geografijo starożytnyj GrecyjiKategoryjo:ZołzyKoloradoRobin WilliamsKategoryjo:Polityczne ustrojeMuster:Mapa lokalizacyjno/USAWikipedyjo:Sztamtisz/PrawidłaSzpecyjalna:SzukajJeruzaleUżywacz:Timpul/testGigabajtKategoryjo:Mjasta BrazylijiUżywacz:JhsBotAustrijoWikipedyjo:Prawidła zapisowańoCzyrwiyńSARS-CoV-2International Standard Book NumberJerozolima1981Indōnezyjskŏ gŏdkaUośwjyńćimRota ŚlōnzŏkōwAustralijoLionel MessiParagwajKot ôd SchrödingeraTurynUżywacz:Alexander MikhalenkoJowiszKategoryjo:Historyjo podug kůntynyntůwZjednoczůne SztatyFerenc PuskásMłynarska Wola1945TechnologijŏWikipedyjo:Propozycje tymatůwWikipedyjo:Ślabikŏrzowy szrajbōnekIrvington (New Jersey)Janusz Korwin-MikkeKategoryjo:Zjednoczůne SztatyLiptovský MikulášMuster:Dokumyntacyjŏ/1SōmerCà BerloneJanusz AtlasGerhart HauptmannUżywacz:MichalSaske