زمانی ئینگلیزی

یەکێک لە زمانەکانی خێزانی گێرمەنی

زمانی ئینگلیزی (بە ئینگلیزی: English language) زمانێک سەر بە خێزانی زمانە ھیندوئەورووپایییەکانە، بەشێکە لە خیزانی زمانە جێرمەنییەکان، کە بۆ یەکەم جار لە وڵاتی ئینگەلتەرا سەری ھەڵداوە، بەڵام لەگەل تێپەڕبوونی کات بووەتە لینگوا فرانکایەکی جیھانی.لە ھەرە زمانە دەوڵەمەندەکانی دنیایە و، ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی جیھان ئەم زمانە دەزانن، کە ھەژماردەکرێن بە نزیکەی ٥٠٠ ملوێن ئاخێوەر و زمانی فەرمیی زۆر لە وڵاتانی دونیایە.[٣] زمانی ئینگلیزی لە زۆربەی وڵاتاندا دەخوێندرێت و، زمانی یەکەمی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتیی ئەورووپا و ناتۆیە.

ئینگلیزی
خوێندنەوە/ˈɪŋɡlɪʃ/[١]
قسەی پێدەکرێ لەوڵاتەکانی ئینگلیزی زمان
ژمارەی ئاخێوەرانزمانی یەکەم: ٣٦٠–٤٠٠ ملیۆن  (٢٠٠٦)[٢]
زمانی دووەم: ٧٥٠ ملیۆن؛
ئەوانەی دەتوانن بە ئینگلیزی قسە بکەن: ٦٠٠–٧٠٠ ملیۆن[٢]
بنەماڵەی زمان
سیستەمی نووسینLatin
ڕەوشی فەرمیبوون
زمانی فەرمییە لەوڵاتە ئینگلیزییەکان
نەتەوە یەکگرتووەکان
یەکێتیی ئەورووپا
گەلانی کۆمۆنوێلت
ئەنجومەنی ئەورووپا
دادگای تاوانی نێونەتەوەیی
سندووقی نێونەتەوەییی پارە
لیژنەی ئۆڵۆمپی نێودەوڵەتی
ڕێکخراوەی ئیزۆ
ناتۆ
ڕێکخراوەی دانوستانی جیھانی
ڕێکخراوەی نافتا
ڕێکخراوەی وڵاتەکانی ئەمریکایی
ڕێکخراوەی ھاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری
ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی
ئۆپێک
لێژنەی نەتەوەکانی ئاسیای باشووری ڕۆژھەڵات
ڕێکخراوەی ھاوکاری ئاسیای باشوور
ڕێکخراوەی ھاوکاری وڵاتە تورک زمانەکان
ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئابووری
سامان دەدرێتەوە بەدەستیبێ ساماندانی فەرمی
کۆدەکانی زمان
ISO 639-1en
ISO 639-2eng
ISO 639-3eng
Linguasphere52-ABA
Anglospeak (subnational version).svg
ئەم شوێنانەی کە لەوێ زمانی ئینگلیزی بەکاردەھێنرێت ██ وڵاتەکانی ئینگلیزی زمان ██ زمانی فەرمی
ئەم پەڕەیە ھێماکانی فۆنەتیکی IPA بە یوونیکۆدی تێدایە. بەبێ پشتیوانیی نیشاندانی یوونیکۆد، لەوانەیە لە جێگەی کاراکتەرەکانی یوونیکۆد، نیشانەی پرسیار، چوارگۆشەکان یان ھێماکانی تر ببینی.

زمانی ئینگلیزی ھەر لە سەرەتای سەدەی ھەژدەھەمەوە پێشکەوتنێکی یەکجار گەورەی بەخۆوە بینی لە ئەنجامی ئەو پێشکەوتنە سەربازی، زانستی، ڕۆشنبیری و داگیرکەرانەی بریتانیا و بریتانیای مەزن، دواییش لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەم لە پاش پێشکەوتنەکانی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا.[٤]

پیتەکان

 
ڕێژەی بەکارهێنەرانی زمانی ئینگلیزی لە وڵاتان بەپێی سەرژمێری ساڵی ١٩٩٧.

زمانی ئینگلیزی ٢٦ پیتی ھەیە، بەپێی سەرژمێری پیتی E زۆرترین جار لە ڕەنووس و وە پیتی X کەمترین جار لە ڕەنووس و نووسراوەکان بەکاردەھێنرێن.

گردەکھووردەکناوی پیتەکە بە کوردی
Aaئەی
Bbبی
Ccسی
Ddدی
Eeئی
Ffئێف
Ggجی
Hhئەیچ
Iiئای
Jjجەی
Kkکەی
Llئێڵ
Mmئێم
Nnئێن
Ooئۆ
Ppپی
Qqکیوو
Rrئاڕ
Ssئێس
Ttتی
Uuیوو
Vvڤی
Wwدەبڵیوو
Xxئێکس
Yyوای
Zzزێد/زی

ژمارەکان

ژمارە بەزمانی ئینگلیزیژمارە بەزمانی کوردی
0٠
1١
2٢
3٣
4٤
5٥
6٦
7٧
8٨
9٩

ئەو وڵاتانەی قسەی پێدەکەن

پلەوڵاتسەرجەم:دانیشتووانزمانی زگماکیزمانی زیادەدانیشتووانبۆچون
١  ویلایەتە یەکگرتووەکان٢٥١.٣٨٨.٣٠١٩٦ ٪٢١٥.٤٢٣.٥٥٧٣٥.٩٦٤.٧٤٤٢٦٢.٣٧٥.١٥٢سەرچاوە : ساڵی ٢٠٠٠ : "بەکارھێنانی زمانەکەو قسەپێکردنیان[بەستەری مردوو][بەستەری مردووی ھەمیشەیی]" :ساڵی ٢٠٠٠، خشتە ١.ژمارەی ئەوانەی زمانەکە دەزانن
٢  ھیندستان٩٠.٠٠٠.٠٠٠٨%١٧٨.٥٩٨٦٥،٠٠٠،٠٠٠ بە زمانی دووەم قسە دەکەن
بە زمانی سێیەم قسە دەکەن

٢٥،٠٠٠،٠٠٠

١.٠٢٨.٧٣٧.٤٣٦ژمارەکان ساڵی١٩٩١.لەوانەیە ژمارەکان قسەپێکەرەکان بنوێنێت نەک بەکارھێنەرەکان.[٥]
٣.  نێجیریا٧٩.٠٠٠.٠٠٠٥٣%٤،٠٠٠،٠٠٠> ٧٥،٠٠٠،٠٠٠١٤٨.٠٠٠.٠٠٠قسەپێکەرەکان ، لە نەیجیریا.Ihemere نزیکەی ٣ بۆ ٥ ملیۆن ئەوانەن کە قسە بە زمانی نیشتیمانی دەکەن؛ خاڵی ناوەندە لە خشتەی بەکارھێنەران. Ihemere، Kelechukwu Uchechukwu. (٢٠٠٦)."."[بەستەری مردوو][بەستەری مردووی ھەمیشەیی]'
٤  شانشینی یەکگرتوو٥٩.٦٠٠.٠٠٠٩٨ ٪٥٨.١٠٠.٠٠٠١.٥٠٠.٠٠٠٦٠،٠٠٠،٠٠٠سەرچاوە : کریستال (٢٠٠٥)، p.١٠٩.
٥  فلیپین٤٥.٩٠٠.٠٠٠٥٢ ٪٢٧.٠٠٠٤٢.٥٠٠.٠٠٠٨٨.٠٠٠.٠٠٠کۆی قسە پێکەران : ژمێریاری ساڵی ٢٠٠٠، ٧[بەستەری مردوو][بەستەری مردووی ھەمیشەیی].٦٣.٧١ ٪ نزیکەی ٦٦.٠ ملیون دەتوانن قسە بکەن.قسەپێکەرە باشەکان: سەرژمێری ساڵی ١٩٩٥، وەک لە نوسینەکەی ئەندرۆ گۆنزالس لە رۆژنامەدا نەخشەیەکی بۆ قسەپێکەران لە فلیپین داناوە، ١٩ (٥ و ٦)، ٤٨٧-٥٢٥.(١٩٩٨).
٦.  کەنەدا٢٥.٢٤٦.٢٢٠٨٥١٧.٦٩٤.٨٣٠٧.٥٥١.٣٩٠٢٩.٦٣٩.٠٣٠سەرچاوە:سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١ -- ناسراو بە زمانە فەرمیەکان[بەستەری مردوو][بەستەری مردووی ھەمیشەیی]، وە زمانی دایک.[بەستەری مردوو][بەستەری مردووی ھەمیشەیی] دانیشتوان ١٢٢.٦٦٠ کەس بە ھەردوو زمانی فەڕەنسی و ئینگلیزی و زمانی دایک قسە دەکەن، ھەروەھا ١٧.٥٧٢.١٧٠ کەس بێجگە لە زمانی دایک بە زمانی ئینگلیزیش دەتوانن قسە بکەن.
٧  ئوسترالیا٢٠ ملیۆن یان زیاتر٩٢ ٪١٥.٥٨١.٣٢٩٢.٥٩١.٦٦٠١٩.٨٥٥.٢٨٨سەرچاوە:سەرژمێری ٢٠٠٦. ئەو ژمارەیەی لەو ستونە دەردەکەوێت ژمارەی دانیشتوانی ئوستورالیایە کە تەنیا لە ماڵەوە قسە بە ئینگلیزی دەکەن.ستونی زیادە ئەوانە دەنوێنێت کە زمانی ئینگلیزی بە باشی دەزانن یان زۆر بە باشی .٥ ٪ زمانەکەیان بیر نەماوە.
تێبینی : کۆ== زمانی دایک + زمانی تر، رێژەی سەدی == سەرجەم/ دانیشتوان

سەرچاوەکان

  1. ^ Oxford Learner's Dictionary 2015, Entry: English – Pronunciation.
  2. ^ ئ ا Crystal 2006, pp. ٤٢٤–٤٢٦.
  3. ^ [١].
  4. ^ [٢],په‌ره‌کانی 127 - 133، چاپخانه‌ی زانکۆی ئۆکسفۆرد، ISBN 0-19-442185-61234.
  5. ^ وە جیاوازی نێوان ئاخێوەران و بەکارھێنەرانی زمانی ئینگلیزی : Wikipedia's India estimate of 350 million includes two categories - "English Speakers" and "English Users". The distinction between the Speakers and Users is that Users only know how to read English words while Speakers know how to read English, understand spoken English as well as form their own sentences to converse in English. The distinction becomes clear when you consider the China numbers. China has over 200~350 million users that can read English words but, as anyone can see on the streets of China, only handful of million who are English speakers.

زمانی ئینگلیزی: یەکێک لە زمانەکانی خێزانی گێرمەنی

زمانی ئینگلیزی (بە ئینگلیزی: English language) زمانێک سەر بە خێزانی زمانە ھیندوئەورووپایییەکانە، بەشێکە لە خیزانی زمانە جێرمەنییەکان، کە بۆ یەکەم جار لە وڵاتی ئینگەلتەرا سەری ھەڵداوە، بەڵام لەگەل تێپەڕبوونی کات بووەتە لینگوا فرانکایەکی جیھانی.لە ھەرە زمانە دەوڵەمەندەکانی دنیایە و، ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی جیھان ئەم زمانە دەزانن، کە ھەژماردەکرێن بە نزیکەی ٥٠٠ ملوێن ئاخێوەر و زمانی فەرمیی زۆر لە وڵاتانی دونیایە.[٣] زمانی ئینگلیزی لە زۆربەی وڵاتاندا دەخوێندرێت و، زمانی یەکەمی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتیی ئەورووپا و ناتۆیە.