Países Baixos

Estau d'Europa
Articlo d'os 1000

Os Países Baixos (en neerlandés: Nederland, en frisón: Nederlân) ye un país europeu, que fa parte d'a Unión Europea (UE). Situato en a desembocadura d'os ríos Rin y Mosa, muga con a Mar d'o Norte, Alemanya e Belchica.

Países Baixos
Nederland
Nederlân
Bandera d'os Países Baixos
(En detalle)
Lema nacional: Je maintiendrai
(Francés; «Mantendré»)
Himno nacional: Het Wilhelmus
Situación d'os Países Baixos
Capital
 • Población
Amsterdam1
750.000
Mayor ciudatAmsterdam
Idiomas oficialsNeerlandés y frisón
Forma de gubierno Monarquía constitucional
Guillén-Aleixandre
Mark Rutte
Independencia
 • Declarata
 • Reconoixita
d'o Imperio espanyol
26 de chulio de 1581
30 de chinero de 1648
Superficie
 • Total
 • % augua
Mugas
Posición 131º
41.548 km²
18,41%
1.027 km
Población
 • Total
 • Densidat
Posición 59º
17.180.000(2018)
413.50 hab/km²
PIB (PPA)
 • Total (2007)
 • PIB per capita
Posición 23º
US$ 530.564 millons
US$ 32.500
MonedaEuro (€ EUR)2
Chentilicio
Zona horaria
 • en Verano
UTC+1
UTC+2
Dominio d'Internet.nl
Codigo telefonico++31
Prefixo radiofonicoPAA-PIZ
Codigo ISO528 / NLD / NL
Miembro de: UE, OTAN, ONU, OCDE, OSCE
1A seu d'o gubierno se troba en Den Haag
2 Antis de 2001: florín neerlandés

Os Paísos Baixos fan parti chunto con as islas caribenya d'Aruba, Curaçao y Sint Maarten d'o Reino d'os Países Baixos. Tamién fa parti chunto con os países vecins de Belchica y Luxemburgo d'o Benelux.

Como diz o suyo nombre, o territorio d'o país ye formato por tierras baixas d'as que, alto u baixo, una tercera parti son situatas a o livel d'a mar u por debaixo d'ista.[1] A sobén y de manera no oficial, iste país ye conoixito metonimicament, por o nombre d'a suya rechión historica mas influyent u relevant, Holanda, situata en a parti occidental d'o país. Asinas o suyo idioma tamién ye conoixito tradicionalment como holandés, encara que o suyo nombre oficial ye neerlandés.

Cheografía

 
Ríos d'os Países Baixos.

O nombre d'o país, Nederlanden «Tierras baixas», se debe a o feito de que una parti d'o norte y ueste d'o territorio d'o país se troba por debaixo d'o livel d'a mar. A o sudeste d'o país s'estendillan os ditos Países Altos Superiors, que se troban una mica por sobre o livel d'a mar. Un complexo sistema de drenache d'augua, a construcción d'o qualo prencipió en a epoca medieval, ha feito que s'haiga puesto incrementar a superficie d'o país en mas d'un 20%. Sin d'un drenache constant a metat d'os Países Baixos serían inundatos por a mar y por os numerosos ríos que trescruzan o suyo territorio, como ye o caso d'o Rin que desemboca en Rotterdam, y que ha feito d'ista ciudat o puerto de mayor movimiento en tot o continent.

Ríos

O país ye dividito en dos partis prencipals por os suyos tres ríos mas grans, o Rin (en neerlandés Rijn) y o suyo prencipal afluent, o Waal, asinas como o Mosa (en neerlandés Maas). Istos ríos fan a función de barrera natural entre as tierras d'o norte y as d'o sud.

A parti sudueste d'os Países Baixos ye formata por un gran delta que forman istos ríos y o Escalda (Scheldt), que se divide en dos brazos, o Westerschelde y l'Oosterschelde. Nomás un brazo d'o Rin, o IJssel, desemboca mas a o noreste en o estanyo d'IJsselmeer, l'antigo Zuiderzee (mar d'o sud).

Inundacions

 
Arias d'os Países Baixos que son por debaixo d'o livel d'a mar.

Con o paso d'os sieglos, a linia de costa d'os Países Baixos han cambiato prou como resultato d'a intervención humana u desastres naturals. A mas notable en termins de perduga de tierra estió a tronada de 1134, que prevocó a creyación de l'archipielago de Zelanda a o sudueste. A inundación de St. Elizabeth de 1421 y a mala chestión posterior destruyó o pólder inundando grans partis d'o centro-sud d'o país. Mas recientment, partis de Zelanda s'inundoron mientres a inundación d'a Mar d'o Norte de 1953, a conseqüencia d'a quala s'executoron os treballos d'o dito "Plan Delta".

Istos desastres fuoron potenciatos en parti por a influencia humana. A chent heba drenato as tierras altas paulencas ta poder ser emplegatas como cautivos. Iste drenache prevocó que a torba fértil se comprimise y que o ran d'a tierra baixara. Ta protecher-se d'as inundacions se construyoron una serie d'esfensas en contra de l'augua. Como o ran d'o terreno baixaba, os diques habioron de creixer formando un sistema integrato. En o sieglo XIII, os molins de viento fuoron emplegatos ta quitar augua d'arias por debaixo d'o livel d'a mar. Os molins de viento s'emplegoron dimpués ta drenar lacos, creyando os famosos polders. En l'anyo 1932, l'Afsluitdijk fue rematato, zarrando asinas l'antigo Zuiderzee (mar d'o Sud) d'a Mar d'o Norte, creyando o laco IJsselmeer. Fació parti d'os ditos treballos d'o Zuiderzee a on que quatre pólders fuoron quitatos a la mar con un total de 2.500 km2.[2][3]

Clima

A dirección d'o viento predominant en os Países Baixos ye d'o sudueste, lo que prevoca un clima oceanico moderato, con veranos frescos y hibiernos moderatos. As tablas sigüients son basatas en temperaturas moderatas d'o instituto KNMI en a estación meteorolochica de De Bilt entre 1971 y 2000:

MesChiFebMarAbrMayChnChlAgoSetOtuNobAbiAnyo
Temp. maximas mey. (°C)5.26.19.612.917.619.822.122.318.714.29.16.413.7
Temp. minimas mey. (°C)0.0-0.12.03.57.510.212.512.09.66.53.21.35.7
Temp. meyana (°C)2.83.05.88.312.715.217.417.214.210.36.24.09.8
MesChiFebMarAbrMayChnChlAgoSetOtuNobAbiAnyo
Precipitacions mey. (mm)674865456272705872778177793
Horas de sol mey.527911415820418719619213310660441524

Subdivisión administrativa

 
Mapa municipal d'os Países Baixos.
 
Provincias d'os Países Baixos.

A efectos administrativos os Países Baixos son dividitos en 12 rechions administrativas, ditas provincias, cadaguna baixo un gubernador, ditos Commissaris van de Koning (Comisarios d'o Rei), excepto en a provincia de Limburg a on que o Comisario se diz Gouverneur (Gubernador). Totas as provincias se dividen en municipios (gemeenten), 380 en total (1 de chinero de 2018). O país tamién se divide en districtos aquaticos (waterschap u hoogheemraadschap), cadagún d'os qualos tien autoridat en materia d'augua. A 17 de mayo de 2018 bi'n heba 21. A creyación d'istos organismos data de 1196.

BanderaProvinciaCapitalCiudat mas granSuperficie (km2)Población[5]Densitat
(por km2)
 Brabant SeptentrionalDen BoschEindhoven4,9162,419,042492
 DrentheAssenAssen2,641486,197184
 FlevolandLelystadAlmere1,417374,424264
 FrisiaLjouwertLjouwert3,341642,209192
 GelderlandArnhemNimega4,9711,979,059398
 GroningenGroningenGroningen2,333573,614246
 Holanda MeridionalDen HaagRotterdam2,8143,455,0971228
 Holanda SeptentrionalHaarlemAmsterdam2,6712,613,070978
 LimburgMaastrichtMaastricht2,1501,127,805525
 OverijsselZwolleEnschede3,3251,116,374336
 UtrechtUtrechtUtrecht1,3851,190,604860
 ZelandaMiddelburgMiddelburg1,787380,497213

Amás dende o 10 d'octubre de 2010 bi ha tres municipios con o estatus de municipio especial d'os Países Baixos: Bonaire, Saba y Sant Eustaquio, que se troban situatos en as Antillas Neerlandesas. Encara no fan parti de denguna d'as provincias d'os Países Baixos, pero a provincia de Holanda Septentrional ha ofreixito a os municipio fer parti oficialment d'ella.

Luengas

Os Países Baixos tienen dos luengas oficials: o neerlandés (en tot o territorio) y o frisón (en a provincia de Frisia, amás d'o neerlandés).

Amás, tanto o limburgués como una serie de dialectos d'o baixo saxón (groningués, drentés, stellingwerfés, sallandés, twentés, veluwés y achterhoekés) tienen o reconoiximiento de "luenga rechional".

Bellas 17.500 presonas emplegan a luenga de signos neerlandesa, que encara aspera reconoiximiento oficial.

En o mundo d'a interpresa y a educación l'uso de l'anglés ye muit estendillato. Asinas por eixemplo o segundo ciclo d'a mayoría de carreras universitarias (4eno y 5eno cursos, ditos Master) se fa en anglés y no pas en neerlandés.

D'atra man, a presencia de muitos inmigrants ha levato muitas atras luengas a o país. I son notables o malayo y o criollo sranan, papiamentu (d'entre as luengas provenients d'antigas colonias u actuals territorios asociatos a o Reino d'os Países Baixos), y o turco, o kurdo, l'arabe y o berber (d'entre as luengas trayitas por inmigrants d'o Norte d'Africa u Anatolia).

Esporte

O esporte ye una parte muito important d'a cultura en os Paises Baixos. Os esportes mes practicatos son o fútbol y o ciclismo.

En fútbol a suya selección nacional bi ha aconseguito bells exitos internacionals como l'Eurocopa de (1988) y tres medallas de bronce en os Chuegos Olimpicos de Londres de 1908, Estocolmo de 1912 y Anvers de 1920. A suya competición de clubs mes important ye primera división anomenata Eredivisie, y os equipes mes importants estan l'Ajax d'Amsterdam y el PSV Eindhoven. Entre os millors chugador de fútbol bi ha que destacar d'entre d'atros a Johan Cruijff, Marco van Basten, Ruud van Nistelrooy, Edwin van der Sar, Frank de Boer, Ruud Gullit, Ronald Koeman, Johan Neeskens, Frank Rijkaard, y Wesley Sneijder que estioron bells d'os millors chugadors a livel mundial d'a suya epoca.

En atletismo bi ha que destacar a l'atleta Lornah Kiplagat, d'origen keniata pero nacionalizata, que tién en a actualidat o récord d'Europa de meya maratón.[6]

Se veiga tamién

Referencias

Vinclos externos


 
Os países constituyents d'o Reino d'os Países Baixos
 
  Aruba |   Curaçao |   Sint Maarten |   Países Baixos


Estaus d'Europa
Abkhasia3 | Albania | Alemanya | Andorra | Armenia2 | Artsakh3 | Austria | Azerbaichán1 | Belarrusia | Belchica | Bosnia y Herzegovina | Bulgaria | Cazaquistán1 | Croacia | Cheorchia1 | Chipre2 | Chipre d'o Norte2, 3 | Chequia | Dinamarca | Eslovaquia | Eslovenia | Espanya1 | Estonia | Finlandia | Francia1 | Grecia | Hongría | Islandia | Irlanda | Italia1 | Kosovo3 | Letonia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgo | Macedonia d'o Norte | Malta | Moldavia | Mónegue | Montenegro | Noruega | Osetia d'o Sud3 | Países Baixos | Polonia | Portugal | Reino Uniu | Rumanía | Rusia1 | San Marino | Serbia | Suecia | Suiza | Transnistria3 | Turquía1 | Ucraína | Vaticano
Dependencias: Åland | Akrotiri y Dhekelia | Chibraltar | Guernési | Isla de Man | Islas Feroe | Jèrri | Svalbard
1 Parti d'o suyo territorio ye difuera d'Europa. 2 Se troba en Asia, pero tien relacions historico-culturals con Europa. 3 Parcialment reconoixiu. 4 No reconoixito

Países Baixos: Estau d'Europa

Os Países Baixos (en neerlandés: Nederland, en frisón: Nederlân) ye un país europeu, que fa parte d\'a Unión Europea (UE). Situato en a desembocadura d\'os ríos Rin y Mosa, muga con a Mar d\'o Norte, Alemanya e Belchica.