Articlo d'os 1000

Montanya (d'o latín MONTANEA[1], derivau de MONS, MONTIS) ye una elevación natural d'o terreno rocoso[2]. Qualques cheografos consideran montanya a una eminencia superior a 700 metros respecto a lo suyo piet, ye dicir una altaria natural d'o terreno. Bi ha un termin alternativo de "mont", que se fa servir sobre tot en toponimos, solo u aglutinau como part d'o nombre de montanyas especificas (Mont Perdito, Moncayo).

A Comachibosa, montanya d'o Pireneu aragonés

As montanyas cubren o 52% d'Asia, 36% de Norteamerica, 25% d'Europa, 22% de Sudamerica, 17% d'Australia y 3% d'Africa. En total, un 24% d'a litosfera constituye masa monteriza. Un 10% d'a población mundial habita en rechions monterizas. Totz os ríos mayors d'o mundo naixen en arias monterizas y más d'a metat d'a humanidat pende de l'augua d'as montanyas.

Definición

En l'Alto Aragón o concepto tradicional de "(l)a montanya" ye relativo, como Ángel Ballarín Cornel indica en o suyo diccionario benasqués. Seguntes Ballarín pa qui vive en Tierra Plana "(l)a montanya" corresponde a las primeras sierras envistables d'o Prepireneu. Pa qui vive en o semontano u a piet d'a cordelera "(l)a montanya" ye o macizo con picos nevaus que vei allá luent. Pa os habitants d'a Val de Benás (val d'o Pireneu Axial) "la montanya" ye o que bi ha por d'encima d'os praus y as artigas.[2]

Como puestos sagraus

Dende la mas remota antiguidat as montanyas han estau consideradas como moradas de dioses y han estau sagradas pa muitos pueblos.

Montanyas sagradas mas conoixidas d'o mundo

Montanyas sagradas en Aragón

As diez montanyas mas alteras

en Aragón

NombreAltaria (metros)Cordelera
Tuca d'Aneto3404Pireneu
Punta de Lardana3375Pireneu
Punta de Treserols3355Pireneu
Punta d'Astorg3355Pireneu
Mont Maldito3350Pireneu
Tuca d'el Mich3346Pireneu
Tuca de les Espades3332Pireneu
Mallo de Marmorés3325Pireneu
Tuca de la Maladeta3312Pireneu
Punda de Camachibosa3298Pireneu

en Europa

NombreAltaria (metros)CordeleraPais
Elbrús5642CaucasRusia
Dykh-Tau5205CaucasRusia
Shkhara5200CaucasRusia
Koshtan-Tau5150CaucasRusia
Mont Kazbek5043CaucasRusia
Tetnuldi4974CaucasCheorchia
Gestola4860CaucasCheorchia
Mont Blanc4810AlpesFrancia / Italia
Jimari-Khokh4780CaucasCheorchia
Ushba4710CaucasCheorchia

Se veiga tamién


Referencias

  1. (es) José María Enguita Utrilla:Un vocabulario agrícola turiasonense de 1382, Turiaso n°8, 1989, ISSN 0211-7207, p.139-178
  2. 2,0 2,1 (es) Ángel Ballarín Cornel: Diccionario del Benasqués. Institución Fernando el Católico, Zaragoza, segunda edición 1978. p 335.
  3. (es) José Miguel Navarro López Diccionario de signos, símbolos y personajes míticos y legendarios del Pirineo aragonés, Prames, 2018, ISBN 978-84-8321-889-1, p.171

Vinclos externos


Montanya

Montanya (d\'o latín MONTANEA, derivau de MONS, MONTIS) ye una elevación natural d\'o terreno rocoso. Qualques cheografos consideran montanya a una eminencia superior a 700 metros respecto a lo suyo piet, ye dicir una altaria natural d\'o terreno. Bi ha un termin alternativo de mont, que se fa servir sobre tot en toponimos, solo u aglutinau como part d\'o nombre de montanyas especificas (Mont Perdito, Moncayo).